Makaleler


uluslararasi taŞimacilik kurallari

ULUSLARARASI TAŞIMACILIK KURALLARI

ULUSLARARASI TAŞIMACILIK KURALLARI

Uluslararası taşımacılığın kuralları, CMR (Convention Marchandise Routier) sözleşmesi ile belirlenmiştir. Türkiye 1995 yılında bu sözleşmeyi imzalayarak taraf olmuş bu yıl yürürlüğe giren Ticaret Kanunu ile de bu kuralları iç hukuka dahil etmiştir.

Bu sözleşme, Milletler arası posta anlaşmalarında, Ev eşyası nakillerinde ve Cenaze nakillerinde uygulanmaz. Malların taşınması sürecinde deniz, demir, nehir, kanal veya havayolundan biri kullanıldığında bu anlaşma geçerlidir. Bu anlaşmaya göre; Taşıyıcı, istihdam ettiği şahısların ve taşımanın yapılması için hizmetlerinden faydalandığı diğer kimselerin görevlerini yapması sırasında hareket ve ihmallerinden kendisine aitmiş gibi sorumludur.

Taşıma anlaşması 3 nüshalı bir sevk mektubunun düzenlenmesi ile oluşur. Bu mektup şu  bilgileri içermelidir: a. Sevk mektubunun tarihi ve tanzim yeri, b. Göndericinin adı ve adresi c. Taşıyıcının adı ve adresi d. Malların teslim yeri ve tarihi e. Malları teslim alacak şahsın isim ve adresi f. Malların mahiyetinin tarifi, ambalaj şekli ve tehlikeli mallar bahis konusu olduğunda anlaşılabilir tarifi. g. Kaç parçadan ibaret olduğu, h. Malların brüt ağırlığı veya başka bir birimde ifade edilmiş miktarı y. Taşıma ücretleri (nakliye bedeli, ek masraflar, gümrük resimleri ve mukavelenin aktinden teslimine kadar yapılan diğer masraflar) j. Gümrük ve diğer formalite için gerekli talimat, k. Taşımanın işbu anlaşma hükümlerine tabi olduğuna dair not.

Gönderici yukarıdaki hususlardan birini bildirmediği veya eksik bildirmesi sonucu maruz kalınacak hasar, zarar ve yaptığı masraflardan sorumludur.

Anlaşmaya göre alıcı malları kabul etmez ise gönderici sevk mektubunun birinci nüshasını ibraz etmeden bu malları tasarruf etme hakkına haizdir. Alıcı, malları kabul etmemiş bile olsa taşıyıcıya göndericiden aksi talimat gelmediği sürece bunların teslimini talep edebilir. Taşıyıcı, talimat talebi dolayısıyla  yaptığı masraflarla bu talimatı yerine getirmenin gerektiği masrafları geri alma hakkına sahiptir. Ancak masrafların kendi kusur ve ihmali yüzünden yapılmamış olması gerekir. Mallar çabuk bozulan cinsinden ise veya depo masrafları malların değerinin üzerinde ise taşıyıcı bu malları tasarruf etme hakkına haiz şahıstan talimat beklemeden onları satabilir. Ancak malları bu madde gereği satılmış ise satıştan elde edilen para mallara ait masraflar çıktıktan sonra bunları tasarruf etme hakkına sahip şahsın emrine verilir. Eğer masraflar satıştan elde edilen paradan fazla ise taşıyıcı farkını tahsil etmek hakkına sahiptir. Satışın gerçekleşmesi malların bulunduğu yerin kanunlarına göre gerçekleştirilir.

Taşıyıcı malları teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların tamamen veya kısmen kaybından ve meydana gelebilecek hasardan mesuldur. Ancak aşağıdaki durumlarda taşıyıcı sorumlu tutulamaz.

a. Eğer kayıp, hasar veya gecikme taşıyıcının hatasından değil de talep sahibinin verdiği talimattan malların özelliğinden veya taşıyıcının önlemesine imkan olmayan durumlardan ileri gelirse, b. Sevk mektubunda açıkça belirtildiği gibi açık taşıtların kullanılması halinde, c. Malların gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden şahıslar tarafından alınması, taşınması, yüklenmesi, istif edilmesi veya boşaltılması, d. Malların kırılma, paslanma, çürüme, kuruma, akma, güve ve haşeretten zarar görmeye müsait olması, e. Sandık veya paketlerin üzerindeki marka veya numaraların yetersiz veya hatalı oluşu. f. Canlı hayvan nakli.

Mallar kararlaştırılan zaman süresi içinde teslim edilmemiş ise veya kararlaştırılmış bir zaman süresi yok ise kararlaştırılan zaman süresinden sonra 30 gün, kararlaştırılan zaman yok ise taşıyıcının malları almasından sonra 60 gün içinde teslimat gerçekleştirilmediği takdirde malların kaybolduğu kabul edilecektir. Taşıyıcı malların kısmen veya tamamen kaybolmasından dolayı tazminat ödemekle yükümlü olduğundan bu tazminat malların taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamanki kıymetine göre hesaplanır. Malların kıymeti ticaret borsasına fiyatına göre tespit edilir. Eğer böyle bir tespit yok ise cari piyasa fiyatlarına göre tespit yapılır. Bununla beraber ödenecek tazminat brüt ağırlığın kilogram başına 8,33 S.D.R. (Special Drowing Right) birimini aşmayacaktır.

Mallar taşıma mukavelesi gereği tahsil edilmesi icab eden ödeme yapılmadan alıcıya teslim edilmiş ise taşıyıcı göndericiye tazminat ödemekle yükümlüdür.

Alıcı, taşıyıcı ile beraber durumlarını kontrol etmeden, veya zarar, ziyan ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında, veya açıkça görülmediği hallerde teslimden 7 gün içinde (Pazar ve Resmi tatiller hariç) durumu nakliyeciye bildirmeden malları teslim alırsa, malları sevk mektubuna uygun bir şekilde aldığına delil teşkil edecektir. Bildirim yazılı olarak yapılmalıdır.

Tek bir mukavele tarafından düzenlenen taşıma, farklı karayolu taşıyıcıları tarafından yapıldığı takdirde, her biri tüm taşımanın yapılmasından sorumludur. Yapılan taşımalardan kaynaklanan davaların bir yıl içinde açılması gerekir. 

(Bu yazı Avukat Medeni Yetiş tarafından yazılmış,İsviçre Pusula gazetesinde yayınlanmıştır)



Bizi sosyal medyadan izleyin!