Makaleler


anayasa mahkemesİne bİreysel baŞvuru

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU

TÜRKİYE’DE ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU HAKKI

12 Eylül 2010 tarihinde yapılan halkoylaması ile 5982 sayılı kanun kabul edilmiştir. Bu kanun ile İsviçre dahil birçok ülkede uygulanmakta olan bireysel başvuru kurumu Türkiye’de uygulanmaya başlamıştır.

Yasa gereği Anayasa Mahkemesi, 23 Eylül 2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlen ve kararlar aleyhine yapılacak başvuruları inceleyebilecektir. 23 Eylül 2012 tarihi itibarı ile artık Türkiye’de bu başvuru yapılabilecektir.

Bireysel başvuru, temel hak ve özgürlükleri kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihmal edilen bireylerin diğer başvuru yollarını tükettikten sonra başvurdukları istisnai ve ikincil nitelikte bir hak arama yolu olarak tanımlanabilir.

Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi(AİHS) kapsamındaki herhangibirinin ihlal edilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.

Bireysel başvuru, Anayasa’da yer alan temel hak ve özgürlüklerden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu Protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlalinden dolayı mağdur olduğunu iddia eden kişiler tarafından yapılabilir.

Örneğin yaşama hakkı, işkence ve eziyet yasağı, zorla çalıştırılma yasağı, kişi hürriyeti ve güvenliği, hak arama hürriyeti, suç ve cezaların kanuniliği, özel hayata, aile hayatına, konut ve haberleşmeye saygı, düşünce, din ve vicdan hürriyeti, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti, toplantı ve örgütlenme hürriyeti, mülkiyet hakkı, serbest seçim hakkı, temel hak ve hürriyetlerin korunması, eğitim ve öğretim hakkı ve ödevi, eşitlik ve etkili başvuru hakkı bu kapsamda sayılabilecek haklardandırBaşvuru yapılabilmesi için;

  1. Başvurucunun  güncel ve kişisel bir hakkının doğrudan etkilenmesi.
  2. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için kanunlarda öngörülmüş olan idari ve yargısal yollarının tamamının başvurucu tarafından tüketilmesi.
  3. Başvurunun anayasal açıdan önem taşıması.Gerekmektedir.

Bireysel başvuru, Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılabileceği gibi diğer mahkemeler ya da yurt dışı temsilcilikler vasıtasıyla da yapılabilir. Başvuru için gereken harç miktarı şimdilik 172 TL 50 kuruş olarak belirlenmiştir. Bireysel başvurunun ,tüm hukuki yolların tüketildiği tarihten,böyle bir yol yok ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir.

İlk olarak başvurunun kabul edilebilirlik şartlarını taşıyıp taşımadığına bakılır. Bu şartları taşımayan başvurular, başka bir inceleme yapılmaksızın reddedilir. Kesin nitelikteki ve kural olarak Komisyonlar tarafından verilen bu karar, başvurunun esasına ilişkin bir inceleme yapılmaksızın alınmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, kamu işlemiyle bir temel hakkın ihlal edildiğini tespit ederse, öncelikle bu ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına gerek olup olmadığına karar vermelidir.

Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar yoksa başvurucu lehine uygun bir tazminata hükmedebilir. Ancak tazminat miktarının tespitinin, daha ayrıntılı bir incelemeyi gerektirmesi halinde, Mahkeme bu konuyu kendisi karara bağlamaksızın genel mahkemelerde dava  açılması yolunu da gösterebilir.

Bu başvuru hakkıyla birlikte Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılacak başvuruların azalıp azalmayacağı ve bu yolun etkin bir hukuk yolu olup olmayacağı önümüzdeki yıllarda belli olacaktır.

(Avukat Medeni Yetiş tarafından yazılan bu yazı İsviçre Pusula gazetesinde yayınlanmıştır)



Bizi sosyal medyadan izleyin!