Hukuk ve Haklarınız

petrol kanunu

PETROL KANUNU


11.06.2013 tarihli 28674 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanıp yürürlüğe giren 6491 sayılı “Türk Petrol Kanunu” ile Türkiye Cumhuriyeti petrol kaynaklarının millî menfaatlere uygun olarak hızlı, sürekli ve etkili bir şekilde aranmasını, geliştirilmesini ve üretilmesini sağlamak amacıyla yasal düzenlemeler getirilmiştir.

6491 sayılı Türk Petrol Kanunu Türkiye’de petrol arama ve üretim faaliyetlerinin düzenlenmesi, yönlendirilmesi, teşvik edilmesi, denetlenmesi, arama ve üretim için gerekli bilgilerin ve verilerin toplanması, değerlendirilmesi ve kullanıma sunulmasına ilişkin usul ve esasları kapsamaktadır. 6491 sayılı Yasa bakımından Türkiye arazisi, kara ve deniz bölgeleri olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Kara ve deniz bölgelerini ayıran sınır kıyı çizgisi olarak kabul edilmiş ve ayrıca deniz bölgeleri de karasuları içi ve karasuları dışı olmak üzere ikili bir ayrıma tabi tutulmuştur.

Yasanın 3. maddesine göre Türkiye’deki petrol kaynakları Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Buradan anlaşılan petrol kaynaklarının mülkiyetinin Devlet’e ait olduğudur. Zira 2. maddenin v fıkrası gereğince petrol hakkı, araştırma izni, arama ruhsatı veya işletme ruhsatından doğan haklardan herhangi birini ifade etmektedir. Özetle petrol hakkı, araştırma, arama ve işletme yetkisi vermekten ibarettir. Kişilere verilecek izin onlara sadece kullanma hakkı vermektedir. 

Genel Müdürlük, araştırma izni için yapılan başvuruyu uygun bulduğu takdirde araştırma iznini 60 gün içinde vermektedir. İzin talep edilen sahanın bir kısmında araştırma izni, arama ruhsatı veya işletme ruhsatı verilmiş olması araştırma izni verilmesini engellememektedir; ancak araştırıcı, işlem yapmakta olan diğer bir petrol hakkı sahibinin rızası olmadan sürmekte olan sondaj ve benzeri saha etütlerinin yapıldığı yerlere giremeyecektir. Araştırma izni sahibi, araştırma alanının hektarı başına bir defaya mahsus olmak ve ödeme şekilleri yönetmelikle düzenlenmek üzere elli kuruş ücret ödemekle yükümlü olacaktır.

6491 sayılı Kanun hükümlerine göre arama ruhsatı; arama ruhsatı alanı içinde arama yapmak, arama ruhsatı alanı çevresinde araştırmada bulunmak, bulunan petrollü alanları geliştirerek bu sahadan petrol üretmek ve keşif başvurusunda bulunmak üzere verilmektedir. Arama ruhsatının süresi, karalarda 5, denizlerde 8 yıl olup; iş programını yerine getiren ruhsat sahibinin en az bir sondaj yapılmasını da içeren iş ve yatırım programı ile buna karşılık gelen yüzde 2 teminatı vermesi kaydıyla ruhsat süresi karalarda 2, denizlerde 3 yıla kadar uzatılabilmektedir.

Petrol hakkının elde edilmesi için yapılan başvurunun değerlendirilmesinde, başvuranın mali yeterliliği ve taahhüt edilen iş ve yatırım programının Kanunun amacını diğer başvurulara nazaran daha kısa sürede yerine getirme özelliği dikkate alınmaktadır.

Arama faaliyeti kapsamında keşif yapılması hâlinde, ruhsat süresince arama ve üretim yapılması ile üretilen petrolün satılması için işletme ruhsatı düzenlenir. İşletme ruhsatı, yönetmeliğe göre alınacak iş ve mali yatırım programı dikkate alınarak yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başvuru sahibinin talebine göre 20 yıl için verilir. İşletme hakkı süresi sona eren sahalar, işletme ruhsatı verilmek üzere, Bakan onayıyla müzayedeye çıkarılabilir. İşletme ruhsatı sahibine talebi hâlinde, ürettiği petrolü nakletmek üzere boru hattı inşa izni verilebilmektedir.
Arayıcı veya işletmeci, arama veya işletme ruhsatı içindeki ve civarındaki arazide, üzerindeki kullanma hakkını almak ve diğer kanunların hükümlerine uyma şartları ile sondaj dâhil çeşitli yöntemlerle su aramak ve bulunan suları kullanmak, mevcut suların kendi işlemleri için gerekli miktarını, başkalarının bu su üzerindeki haklarına tecavüz etmeden, kullanmak hakkına sahiptir. Ayrıca, petrol hakkı sahibinin bizzat veya bir temsilci veya Genel Müdürlükçe kabul edilmiş bir müteahhidi vasıtasıyla kendi adına, Türkiye’deki petrol işlemi için idari faaliyetleri ile bina tesislerinin ve teçhizatlarının inşası, kurulması ve işletmesine ait malzemeler hariç, petrol işlemlerinde kullanılacak ve Genel Müdürlükçe onaylanan malzemeyi, ekipmanı, akaryakıtı, kara, deniz ve hava nakil vasıtalarını ithal etmesi ya da yurt içinden teslim alması gümrük vergisinden, yapılan işlemler harçlardan, düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden muaf olacaktır. 

6491 sayılı Kanun gereğince, bir arayıcı veya işletmeci ürettiği petrolün sekizde birini Devlet hissesi olarak ödemekle yükümlü olacaktır. Ayrıca bu Kanuna göre hak talep eden kişilere Türkiye’de adres göstermeye mecburiyeti getirilmiştir. Adres göstermeyenlere araştırma izni, arama ve işletme ruhsatı verilmeyecektir.

Bizi sosyal medyadan izleyin!