Hukuk ve Haklarınız

geÇİt hakki nedİr nasil kurulur?

GEÇİT HAKKI NEDİR NASIL KURULUR?

GEÇİT HAKKI NEDİR?

Geçit hakkı, Türk Medeni Kanunu’nda da belirtildiği üzere, taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli bir yolu olmayan taşınmaz sahibinin (malik), tam bir bedel karşılığında komşularından birinin veya birkaçının taşınmazı üzerinden genel yola bağlantısını sağlayan bir haktır. Burada genel yol ile kast edilen; umumi, herkesin yararlanmaya hakkı olduğu yoldur.

Kanunda geçit hakları zorunlu geçit hakkı ve diğer geçit hakları olmak üzere ikiye ayrılmıştır.

Geçit hakkı eşyaya yani taşınmaza bağlı bir hak olduğu için taşınmaza kim sahip olursa, geçit hakkı da ona ait olur. Yani kişilerin leh ve aleyhine değil, taşınmazların leh ve aleyhine kurulur.

Geçit hakkı, şarta ve süreye bağlı olarak karar verilemez; daimidir.

GEÇİT HAKKININ KURULMA YOLLARI

Geçit hakkı, şu yollarla kurulabilir; ilk olarak, eğer kanunda belirtilen koşullar oluştuysa zorunlu geçit hakkı kurulabilir. Bunun dışında taraflar kendi aralarında serbest iradeleriyle, diğer tarafa rızai geçit hakkı da tanıyabilirler. Eğer bu iki şekilde de olduğu gibi geçit hakkı sözleşme ile kuruluyorsa, bu sözleşme resmi şekilde yapılmalı, geçit hakkı tapu kütüğüne tescil edilmelidir. En son olarak, taraflar kendi aralarında anlaşmazlığa düştüyse, taraflar arasında ihtilaf varsa bu halde de mahkeme kararıyla yani dava yoluyla kurulabilir.

GEÇİT HAKKI DAVALARINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME

Geçit hakkı davalarında görevli ve yetkili mahkeme, geçit hakkı tesis etmekle yükümlü taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemeleridir.

GEÇİT HAKKI DAVALARINDA TARAFLAR

Geçit hakkı davasına konu olan taşınmazın sahibi tek bir kişi ise kendisi dava açabilir yani davacı olabilir. Eğer söz konusu taşınmaz paylı mülkiyete tabi ise paydaşlardan herhangi biri; elbirliği mülkiyetine tabi ise kural olarak paydaşlardan her biri davacı sıfatına haizdir, ancak paydaşlardan tek biri açarsa, diğer paydaşlar olur vermelidir. Geçit hakkı davalarında taşınmaz tek malikli ise kendisine karşı; paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine tabi ise bu durumda tüm paydaşlara karşı dava açılmalıdır.

Söz konusu taşınmaz paylı mülkiyete tabi ise paydaşlar birbirleri aleyhine geçit isteyemez. Aykırılığın giderilmesi veya el atmanın giderilmesini isteyebilirler.

Geçit hakkı davalarında yargılama gideri ve vekalet ücreti, davacının üzerindedir.

Davacının, davadan feragati mümkündür.

ZORUNLU GEÇİT HAKKININ KURULABİLMESİ İÇİN GEREKLİ KOŞULLAR

Zorunlu geçit hakkının kurulabilmesi için, kanunda belirtilen 3 koşulun varlığı gerekir. Bunlardan ilk koşul,  geçit hakkı tesis etmekle yükümlü taşınmazın tapuda kayıtlı olması koşuludur. Yani tapuda kayıtlı olmayan, tescil harici yerlerde zorunlu geçit hakkı kurulamaz. Diğer bir koşul, geçit isteminde bulunan davacının taşınmazının geçit ihtiyacı, diğer bir değişle genel yola çıkma ihtiyacı içinde olması gerekir. Ayrıca bu ihtiyaç, istem sahibinden kaynaklanmamalıdır. Bu koşulların yanında son olarak da geçit hakkı tesis etmekle yükümlü kişi veya kişilere tam bir bedel verilmesi gerekmektedir. Burada tam bedel ile,  geçit olarak belirlenen yerde bulunan ürün, bina ve diğer muhdesatın değeri ile aleyhine geçit kurulacak taşınmazda meydana gelebilecek değer düşüklüğünden oluşan miktar kastedilmektedir.

GEÇİT HAKKINDAN DOĞAN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLER

Geçit hakkı sahibi, geçit hakkı tesis etmekle yükümlü taşınmaz sahibi veya sahiplerine en az zararı verecek şekilde bu hakkını kullanmalıdır; yükümlü taşınmaz sahibi veya sahipleri de kullanmaya katlanmak zorunda olup, kullanmayı yasaklamamalı ve zorlaştırmamalıdırlar.

ÜZERİNDE GEÇİT HAKKI TESİS EDİLEMEYECEK YERLER

Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile kamunun hizmetindeki binalar ve yerler üzerinde geçit hakkı tesis edilmesi mümkün değildir.

Bu gibi yerlere meralar, ormanlar, okullar, parklar, camiler, demiryolları örnek gösterilebilir.

Bizi sosyal medyadan izleyin!