Hukuk ve Haklarınız

İkİ farkli Ülkedekİ sİgortalilik ve yurtdiŞi borÇlanmasi

İKİ FARKLI ÜLKEDEKİ SİGORTALILIK VE YURTDIŞI BORÇLANMASI

ÇALIŞANIN İKİ AYRI ÜLKEDE ÜLKEDE GEÇEN SİGORTALILIK SÜRELERİNİ BİRLEŞTİRİLMESİ VE EMEKLİ OLMASI. YURTDIŞI BORÇLANMASI.

Türkiye’nin, sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamış olduğu 23 ülkenin tamamında çalışan vatandaşlarımızın emeklilik hakları bir güvence altına alınmış olup her iki ülkede geçen sigortalılık sürelerinin birleştirilmesinde şu kurallara uyulmaktadır.

Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ülke mevzuatına göre yardımlardan yararlanma hakkı bir sigortalılık süresinin tamamlanmış olması koşuluna bağlı ise bu mevzuatı uygulayan ülke sosyal güvenlik kurumu diğer ülke mevzuatına tabi olarak geçen sigortalılık sürelerini aynı zamana rastlamamak kaydı ile kendi mevzuatına göre geçmiş süre gibi değerlendirir.

Sigortalının bu uygulama sonrası sigorta yardımına hak kazanamadığı durumlarda taraflar, sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamış bulundukları üçüncü bir ülkedeki sigortalılık sürelerini de, aynı zamana rastlamamak koşulu ile birleştirirler.

Türkiye ile Almanya arasında yapılan sosyal güvenlik sözleşmesi gereği, sigortalı Türkiye’de emeklilik için aranan yaş koşulunu sağlamış ise prim gün sayısı 3400+5000=8400 gün olarak dikkate alınır ve sigortalıya 8 bin 400 gün üzerinden hesaplanan maaş Türkiye prim gün sayısının toplam prim gün sayısına oranlanmasıyla ödenir. Yapılan hesaplama sonucu 8 bin 400 gün karşılığı maaş 1500 TL olarak hesaplanmış ise sigortalıya SGK tarafından ödenecek maaş 1500x3400/8400=607 TL olacaktır.

Aynı sigortalının 2 sene sonra Almanya sosyal güvenlik mevzuatına göre emekli olma hakkını kazanacağı ve sigortalıya 8 bin 400 gün karşılığı olarak 600 euro maaş hesaplanacağını varsaydığımızda Almanya sosyal güvenlik kurumu (Rant sigortası) tarafından ödenecek maaş 600x5000/8400=357 euro olacaktır. Dolayısıyla sigortalı her iki ülkeden prim gün sayısına tekabül eden oranda iki kısmi maaş yani bir tam maaş alacak sonuç olarak ta sosyal güvence açısından hiçbir hak kaybı yaşamamış olacaktır.

Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ülke mevzuatına göre yardım hakkının kazanılması şartlarının tespitinde, diğer ülkedeki ilk işe başlama tarihi de dikkate alınır. Diğer bir ifade ile sigortalının ilk defa Türkiye’de sigortalı olması halinde, sözleşme yapılan ülke açısından sigorta başlangıcı Türkiye’deki sigortalılık başlangıcı olduğu gibi tersi biçimde ilk defa sigorta başlangıcı sözleşme yapılan ülkede geçmiş ise Türkiye açısından da sigorta başlangıcı ilgili ülkedeki başlangıç kabul edilir.

Örneğin; İlk defa 1.1.1980 tarihinde Almanya’da sigortalı olan 1.1.1960 doğumlu erkek Türk vatandaşı daha sonra 1990 yılında Türkiye’ye dönmüş ve 10.1.1990 tarihinden itibaren SSK sigortalısı olmuş ise SGK’dan emeklilik açısından sigorta başlangıcı 1.1.1980 tarihi olarak değerlendirilerek kişinin emekli olması için 25 yıl sigorta, 5 bin gün prim ödeme ve 45 yaşını tamamlamış olması yeterli görülür. İlgili sigortalının Almanya’daki prim gün sayısı 2 bin gün, Türkiye’deki prim gün sayısı ise 6 bin olmak üzere toplamda 8 bin gün ise sigortalıya 25 yıl sigorta, 5 bin gün prim ödeme ve 45 yaşını tamamladı diye 6 bin gün üzerinden tam emekli maaşı bağlanmaz. Sigortalı sözleşme gereği her iki ülkede geçen çalışmalarla emekli maaşı talebinde bulunursa yani sözleşme aylığı isterse bu kez SGK tarafından 25 yıl sigorta, 5 bin gün prim ödeme ve 45 yaş şartına bağlı olarak 2000+6000=8000 gün üzerinden emeklilik maaşı hesaplanıp hesaplanmış maaş 6000/8000 oranı üzerinden ödenir.

Sigortalı sözleşme aylığı yerine tam aylık talebinde bulunacak ise bu kez ya 10.1.1990 sigorta başlangıcıyla 25 yıl sigorta, 5 bin 525 gün prim ödeme ve 52 yaş şartını sağlamayı bekleyecek ya da emekli olmasına yetecek kadar yurt dışı borçlanması yapmak suretiyle emekli olacaktır. Yani bu durumda sigortalının 1 yıl yurt dışı borçlanması durumunda, Türkiye sigorta başlangıcı 10.1.1989 tarihine gelecek emeklilik şartları için 25 yıl sigorta, 5 bin 450 gün prim ödeme ve 51 yaş koşulu gerçekleşmiş olduğundan 6 bin 360 gün üzerinden emekli maaşı bağlanacaktır. Sigortalının Almanya’da emekli olması için aranan yaş şartını sağlaması halinde de Alman sosyal güvenlik kurumu toplam gün sayısı üzerinden maaş hesaplayıp Alman sosyal güvenlik kurumuna ödenen prim gün sayısına oranlı olarak kısmi bir maaş ödemesi yapacaktır.

Türkiye’de sigortalı çalışması bulunan Türk vatandaşlarının sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ülkelerde prim ödemesinin bulunması halinde her iki ülkede geçen prim ödemeleri üzerinden emekli maaşı talep etme hakkı bulunmakta olup bu durumda Türkiye’deki prim gün sayılarının tek başına maaş bağlanmaya yetmemesi halinde toplam prim gün sayısına oranlanan Türkiye’de geçen prim gün sayısı oranlanmış kısmi maaş alabilecektir.

Sigortalının Türkiye’deki prim gün sayılarının tek başına maaş bağlanmaya yetmemesi halinde dilerse yurt dışı borçlanması yapmak suretiyle SGK’dan kısmi emekli maaşı almak yerine tam emekli maaşı alabilecektir.

Sigortalı önce kısmi emekli maaşı bağlatmış olsa bile daha sonra borçlanma yapmak suretiyle kısmi emekli maaşını tam emekli maaşına çevirebileceği gibi tam emekli maaşı için prim günü yeterli ancak sigortalılık yılı veya yaşı yeterli gelmiyor ise bu şartların sağlanması koşuluyla kısmi emekli maaşı daha sonra tam emekli maaşına dönüşecektir.

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi yapmamış olan ülkelerde çalışan sigortalı erkekler ile sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ya da yapılmamış olan ülkelerde sigortalı çalışması olmasa dahi bu ülkelerde ikamet etmiş olan kadınlar, yurt dışı borçlanması yapmak suretiyle emekli maaşı almaya hak kazanabilirler.

Yurt dışı borçlanmasının yapılması, çalışılan veya kadınlar için ikamet edilen sürelerde sanki Türkiye’de prim ödenmiş gibi bir sonuca yol açacaktır.

Örneğin; 1.1.1990 ila 31.12.2009 tarihleri arasında Rusya’da ikamet etmiş olan 1.1.1965 doğumlu ev kadını 1.5.2010 yılında Türkiye’de sigortalı işe girip 10 gün primi ödemiş ise 16 yıl 3 ay borçlanma yapması halinde sigorta başlangıcı 1.2.1994 olarak değerlendirilecek, 20 yıl sigorta, 50 yaş ve 5675 gün prim ödeme koşulu sağlanmış olduğundan emekli maaşı alma hakkını elde edecektir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun E. 2010/10-472, K. 2010/440, T. 29.09.2010 sayılı kararında; sigortalının Almanya’da ilk defa sosyal sigorta giriş tarihinin Türk sosyal sigortalarına giriş tarihi olarak kabulünün isabetli olduğu karara bağlanmıştır. Ancak SGK bunu kabul etmediğinden dolayı ancak dava açılmasıyla mümkün olabilmektedir.

Yurtdışı borçlanmasının maliyeti

Ödenecek tutar borçlanma yapacak kişi tarafından belirlenmekte olup, asgari ücretle tavan tutar arasında belirlenen matrah üzerinden ödeme yapılabilmektedir. Bir aylık yurt dışı borçlanması için en az asgari ücretin (1071) yüzde 32’si olan 342,72 TL ödenmesi gerekmektedir. Borçlanma başvurularında tahakkuk ettirilen prim borcunun tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde ödenmesi gerekmektedir.

Başvuru tarihi, borçlanma talebine ilişkin dilekçenin kurum kayıtlarına geçtiği tarihtir. Ancak, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta olarak gönderilen yurtdışı borçlanma taleplerinde, dilekçenin postaya verildiği tarih, başvuru tarihi olarak kabul edilir. Yapılan borçlanma başvurularında tahakkuk ettirilen prim borcunun tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde ödenmesi gerekmektedir.

Tahakkuk ettirilen borcun tamamını veya bir kısmını ödeyenlerden borçlanmalarının iptal edilmesi için başvuruda bulunanların ödedikleri borçlanma tutarının tamamı faiz uygulanmaksızın Türk Lirası olarak iade edilir.

 

 

 

Bizi sosyal medyadan izleyin!