Hukuk ve Haklarınız

tÜrk vatandaŞliĞinin kazanilmasi

TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI

TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASI                            

Türk vatandaşlığı, doğumla kazanılan vatandaşlık ve sonradan kazanılan vatandaşlık olmak üzere iki türlü kazanılır.

1)Doğumla Kazanılan Vatandaşlık                                                                                                       

Doğumla kazanılan Türk vatandaşlığı, doğum anından itibaren kazanılan yani doğum anından itibaren hüküm ifade eden vatandaşlıktır. Türk vatandaşlığının doğumla kazanılması, doğum yeri veya soy bağı esasına göre kazanılır.

A)Soy Bağı İle Kazanılan Vatandaşlık    

Türkiye’de veya yurtdışında, Türk vatandaşı ana veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk, doğum anından itibaren olmak üzere Türk vatandaşlığını kazanır. Ancak yurtdışında olup da on sekiz yaşını tamamlayıncaya kadar bildirimde bulunulmaması durumunda, Türk vatandaşlığı, Türk vatandaşı ana veya babaya bağlı olarak doğrudan kazanılamaz. Bu durumda, Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen kişilerin başvuruları sonucunda müracaat makamlarınca gerekli belgelerden oluşan dosya düzenlenir ve karar için bakanlığa gönderilir. Türk vatandaşı ana ve yabancı babadan, evlilik birliği dışında doğan çocuk, doğumdan itibaren Türk vatandaşlığını kazanır. Türk vatandaşı baba ve yabancı anadan evlilik birliği dışında doğan çocuk, soy bağının kurulmasını sağlayan yollardan biri ile Türk vatandaşı olan babaya soy bağı ile bağlandığı takdirde doğum anından itibaren Türk vatandaşlığını kazanır.

B)Doğum Yeri Esasına Göre Kazanılan Vatandaşlık

Türkiye’de doğan, ana ve babasının belli olmaması veya vatansız olmaları gibi nedenlerle herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuk, doğum anından itibaren Türk vatandaşlığını kazanır. Türkiye’de bulunmuş çocuklar, aksi sabit olmadıkça, Türkiye’de doğmuş sayılırlar.

2)Sonradan Kazanılan Vatandaşlık

Sonradan kazanılan Türk vatandaşlığı; yetkili makam kararı ile, evlat edinilme ile ve seçme hakkının kullanılması şeklinde olmak üzere üç şekilde gerçekleşir.

A)Yetkili Makam Kararı İle Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Türk vatandaşlığının yetkili makam kararı ile kazanılması dört şekilde gerçekleşebilir; Türk vatandaşlığının genel olarak kazanılması, istisnai olarak kazanılması, yeniden kazanılması ve evlenme yoluyla kazanılması.

Türk Vatandaşlığının Genel Olarak Kazanılması

Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen bir yabancı 5091 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununda belirtilen şartları taşıması durumunda, yetkili makam kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilir. Ancak Kanunda belirtilen şartları taşıması, kişiye vatandaşlığın kazanılmasında mutlak bir hak sağlamaz. Kanunda belirtilen başvuru şartları şunlardır:

  • Kendi millî kanununa, vatansız ise Türk kanunlarına göre ergin ve ayırt etme gücüne sahip olmak,
  • Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmek,
  • Türkiye'de yerleşmeye karar verdiğini davranışları ile teyit etmek, (örneğin; Türkiye’de taşınmaz mal edinmek, iş kurmak, yatırım yapmak, ticaret ve iş merkezini Türkiye’ye nakletmek, çalışma iznine tabi olarak bir iş yerinde çalışmak, Türk vatandaşı ile evlenmek, ailece müracaat etmek, daha önce Türk vatandaşlığını kazanmış olan ana, baba, kardeş ya da çocuk sahibi olmak veya eğitimini Türkiye’de tamamlamak)
  •  Genel sağlık bakımından tehlike teşkil eden bir hastalığı bulunmamak,
  • İyi ahlak sahibi olmak,
  • Yeteri kadar Türkçe konuşabilmek,
  • Türkiye'de kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak,
  • Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak.

Türk vatandaşlığını kazanmak isteyen yabancılarda, bu belirtilen şartlarla birlikte, taşıdıkları devlet vatandaşlığından çıkma şartı da aranabilir. Bu takdirin kullanılmasına ilişkin esasların tespiti Bakanlar Kurulunun yetkisindedir.

Türk Vatandaşlığının İstisnai Olarak Kazanılması

5091 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununda belirtilen yabancılar, milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil etmeyecek bir hali bulunmamak şartıyla Bakanlığın teklifi, Bakanlar Kurulunun kararı ile Türk vatandaşlığını kazanabilirler. Kanunda belirtilen yabancılar şunlardır:

  • Türkiye'ye sanayi tesisleri getiren veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında gerekçeli teklifte bulunulan kişiler.
  • Vatandaşlığa alınması zaruri görülen kişiler.
  • Göçmen olarak kabul edilen kişiler.                                                                                                     

Türk Vatandaşlığının Yeniden Kazanılması

İkamet şartı aranmaksızın Türk vatandaşlığının yeniden kazanılması ve ikamet şartına bağlı olarak Türk vatandaşlığının yeniden kazanılması şeklinde iki türlü gerçekleşebilir.

Çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ile ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybedenlerden Kanunda öngörülen süre içerisinde yani ergin olmalarından itibaren üç yıl içerisinde seçme hakkını kullanmayan kişiler, millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak şartıyla Türkiye'de ikamet etme süresine bakılmaksızın, Türk vatandaşlığını Bakanlık kararıyla yeniden kazanabilirler. Ayrıca yürürlükten kaldırılmış olan 403 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununda belirtilen izin almaksızın kendi istekleri ile yabancı bir devlet vatandaşlığını kazananlar, yurt dışında bulunup da muvazzaf askerlik görevini yapmak veya Türkiye’de savaş ilanı üzerine, yurt dışında bulunup da, yurt savunmasına katılmak için yetkili kılınmış makamlar tarafından usulen yapılacak çağrıya mazeretsiz olarak üç ay içinde icabet etmeyenler, sevk sırasında veya kıtalarına katıldıktan sonra yurt dışına kaçıp da kanuni süre içinde geri dönmeyenler, Silahlı Kuvvetler mensupları ile askerlik görevini yapmakta olanlardan görev, izin hava değişimi veya tedavi için yurt dışında bulunup da süresi bittiği halde mazeretsiz olarak üç ay içinde geri dönmeyen Türk vatandaşlığını kaybetmiş olan kişiler başvurmaları halinde, millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak kaydıyla, Türkiye'de ikamet etme şartı aranmaksızın Bakanlar Kurulu kararı ile yeniden Türk vatandaşlığına alınabilirler.

Yabancı bir devletin, Türkiye'nin menfaatlerine uymayan herhangi bir hizmetinde bulunup da bu görevi bırakmaları kendilerine yurt dışında dış temsilcilikler, yurt içinde ise mülki idare amirleri tarafından bildirilmesine rağmen, üç aydan az olmamak üzere verilecek uygun bir süre içerisinde kendi istekleri ile bu görevi bırakmayıp, Türkiye ile savaş halinde bulunan bir devletin her türlü hizmetinde Bakanlar Kurulunun izni olmaksızın kendi istekleriyle çalışmaya devam edip, izin almaksızın yabancı bir devlet hizmetinde gönüllü olarak askerlik yapıp da Türk vatandaşlığı Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulu kararı ile kaybettirilen kişiler, Bakanlar Kurulu kararıyla millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir halinin bulunmaması ve Türkiye'de üç yıl ikamet etmek şartıyla Türk vatandaşlığını yeniden kazanabilirler. Ana ya da babadan dolayı soy bağı nedeniyle doğumla Türk vatandaşı olanlardan yabancı ana veya babanın vatandaşlığını doğumla veya sonradan kazanan, ana ya da babadan dolayı soy bağı nedeniyle Türk vatandaşı olanlardan doğum yeri esasına göre yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan, evlat edinilme yoluyla Türk vatandaşlığını kazanan, doğum yeri esasına göre Türk vatandaşı oldukları halde, sonradan yabancı ana veya babasının vatandaşlığını kazanan, herhangi bir şekilde Türk vatandaşlığını kazanmış ana veya babaya bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanan kişilerden ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde Türk vatandaşlığından ayrılmış olanlar, Bakanlık kararıyla, millî güvenlik bakımından engel teşkil edecek bir halinin bulunmaması ve Türkiye'de üç yıl ikamet etmek şartıyla Türk vatandaşlığını yeniden kazanabilirler.

Türk Vatandaşlığının Evlenme Yoluyla Kazanılması

Bir Türk vatandaşı ile evlenme, doğrudan Türk vatandaşlığının kazanılması sonucunu doğurmaz. Bir Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar (herhangi bir suçtan dolayı yargılaması devam eden veya hükümlü ya da tutuklu olan kişiler hariç) Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvuruda bulunabilir. Başvuran kişilerde de aile birliği içinde yaşama, evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunma, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmama şartları aranır. Ancak başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümü sebebiyle evliliğin sona ermesi durumunda aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz. Ayrıca evlenme ile Türk vatandaşlığını kazanan yabancılar, evlenmenin butlanına karar verilmesi durumunda, evlenmede iyiniyetli iseler kazandıkları Türk vatandaşlığını muhafaza ederler.

Türk Vatandaşlığının Sonradan Kazanılmasının Eş ve Çocuklar Bakımından Sonuçları

Sonradan kazanılan Türk vatandaşlığı, eşin vatandaşlığına etki etmez. Ana ve babanın birlikte Türk vatandaşlığını kazanmasıyla çocukları da onlara bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanır. Evlilik birliği içinde ana veya babadan birinin sonradan Türk vatandaşlığını kazanmasıyla çocuk, Türk vatandaşı olmayan diğer eşin muvafakatiyle, ana veya babaya bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanır. Ana veya babanın Türk vatandaşlığını kazandığı tarihte velayeti kendisinde olan çocuk, Türk vatandaşı olmayan eşin muvafakatiyle, ana veya babaya bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanır. Muvafakatin verilmemesi halinde ana veya babanın mutad meskeninin bulunduğu ülkedeki hakim kararına göre işlem yapılır. Ana veya babadan birinin ölmüş olması durumunda, çocuk, Türk vatandaşlığını kazanan ana veya babaya bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanır. Türk vatandaşlığını kazanan ananın, evlilik birliği dışında doğan çocuğu, anaya bağlı olarak Türk vatandaşlığını kazanır.

B) Evlat Edinilme İle Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ve müracaat edilen tarihte ergin olmayan yabancı; millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmamak kaydıyla, karar tarihinden itibaren Türk vatandaşlığını kazanabilir. Ancak bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ve müracaat tarihinde ergin olan yabancı hakkında yukarıda bahsedilen, Türk vatandaşlığının genel yolla kazanılmasına dair olan hükümler uygulanır. Evlat edinilen yabancı, Türk vatandaşlığını kazandıktan sonra evlat edinen ile arasındaki evlatlık ilişkisinin herhangi bir şekilde son bulması halinde, Türk vatandaşlığını muhafaza eder.

C) Seçme Hakkı İle Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Ana veya babaya bağlı olarak iradesi dışında Türk vatandaşlığını kaybetmiş olan ve ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde Türk vatandaşlığını kazanmak üzere yazılı bildirimde bulunan kişiler, seçme hakkını kullanma yoluyla Türk vatandaşlığını kazanabilirler. 

Bizi sosyal medyadan izleyin!